Een houtkachel is meestal voorzien van een grote glazen ruit waardoor het vuur goed zichtbaar blijft. Toch kan er na verloop van tijd een donkere of zwarte aanslag op het glas ontstaan. Een lichte aanslag is niet direct bijzonder, maar wanneer de ruit snel zwart wordt, kan dat verschillende oorzaken hebben.
In dit artikel leggen we uit hoe zwarte aanslag ontstaat, welke factoren hier invloed op hebben en wat u kunt doen om de ruit zo lang mogelijk schoon te houden.
Hoe ontstaat zwarte aanslag op het glas?
De zwarte aanslag op de ruit bestaat voornamelijk uit roetdeeltjes die tijdens de verbranding ontstaan. Wanneer deze deeltjes tegen het relatief koele glas terechtkomen, kunnen ze zich aan de binnenzijde van de ruit hechten.
Hoe snel dit gebeurt, hangt onder andere af van:
- de temperatuur in de brandkamer;
- de hoeveelheid beschikbare lucht;
- het gebruikte brandhout;
- de instelling van de luchttoevoer;
- het ontwerp en de werking van de houtkachel.
Ook de manier waarop een kachel wordt opgestart en gebruikt kan invloed hebben op de hoeveelheid aanslag.
De temperatuur in de brandkamer
Een houtkachel functioneert het beste wanneer de brandkamer voldoende op temperatuur komt. Tijdens het aanmaken van de kachel is deze temperatuur nog relatief laag. In deze fase kan daarom tijdelijk wat aanslag op het glas ontstaan.
Wanneer het vuur vervolgens goed brandt en de kachel op temperatuur komt, kan een deel van deze aanslag weer verdwijnen. Blijft de temperatuur gedurende langere tijd laag, dan is de kans groter dat roetdeeltjes zich aan het glas hechten. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer een vuur langdurig zeer klein wordt gehouden.
De invloed van het brandhout
Ook het gebruikte hout speelt een belangrijke rol. Brandhout dat nog veel vocht bevat, heeft meer energie nodig om het aanwezige vocht eerst te verdampen voordat het hout goed kan verbranden. Hierdoor kan de temperatuur in de brandkamer lager blijven en kan gemakkelijker aanslag ontstaan.
Gebruik daarom goed gedroogd brandhout dat geschikt is voor gebruik in een houtkachel. Het vochtpercentage in het hout moet onder de 20% zijn. Bewaar het hout bij voorkeur op een droge en goed geventileerde plaats.
Naast het vochtgehalte is het verstandig om uitsluitend hout te gebruiken dat voor de betreffende kachel geschikt is. Raadpleeg hiervoor altijd de handleiding van de fabrikant.
De luchttoevoer van de houtkachel
Voor een goede verbranding heeft een houtkachel lucht nodig. Moderne houtkachels beschikken daarom over één of meerdere luchttoevoeren.
Bij veel modellen wordt een deel van deze lucht langs de binnenzijde van het glas geleid. Deze luchtstroom wordt ook wel een ruitbeluchting, glasbeluchting of airwash-systeem genoemd. De langsstromende lucht vormt als het ware een luchtlaag tussen het vuur en het glas. Hierdoor krijgen roetdeeltjes minder gemakkelijk de kans om zich aan de ruit te hechten. Wanneer de luchttoevoer sterk wordt beperkt, kan ook deze luchtstroom verminderen. Daardoor kan de ruit sneller donker worden.
Wat is een airwash-systeem?
Veel moderne houtkachels beschikken over een systeem dat speciaal is ontworpen om de ruit tijdens het gebruik zo schoon mogelijk te houden.
Via openingen boven of rondom de ruit wordt voorverwarmde lucht langs het glas geleid. Deze luchtstroom helpt voorkomen dat rook- en roetdeeltjes direct tegen het glas terechtkomen.
Een airwash-systeem betekent overigens niet dat een ruit nooit meer hoeft te worden schoongemaakt. De werking ervan is afhankelijk van onder andere de temperatuur, luchttoevoer, trek van het rookkanaal en het gebruikte hout. Bij normaal gebruik kan het systeem er wel voor zorgen dat de ruit aanzienlijk langer helder blijft.
Heeft de schoorsteentrek invloed op een zwarte ruit?
Ook de werking van het rookkanaal kan invloed hebben op de verbranding in de kachel.
Het rookkanaal zorgt voor de trek waarmee rookgassen vanuit de kachel worden afgevoerd. De hoeveelheid trek wordt onder andere beïnvloed door de hoogte en diameter van het rookkanaal, de temperatuur van de rookgassen en het verloop van het kanaal.
Wanneer een kachel structureel anders brandt dan verwacht of de ruit ondanks correct gebruik zeer snel zwart wordt, kan het daarom verstandig zijn om ook de installatie en het rookkanaal te laten controleren.
Hoe maak ik het glas van een houtkachel schoon?
Is er toch aanslag ontstaan? Dan kan de binnenzijde van de ruit worden gereinigd zodra de kachel volledig is afgekoeld. Gebruik hiervoor bij voorkeur een reinigingsmiddel dat geschikt is voor kachel- of haardglas. Volg daarbij de aanwijzingen op de verpakking.
Bij lichte aanslag is vaak maar weinig reinigingsmiddel nodig. Zorg ervoor dat vloeistoffen niet langdurig op afdichtingen, deurkoorden of andere onderdelen van de kachel terechtkomen. Gebruik geen scherpe voorwerpen of agressieve schuurmiddelen. Hiermee kan het glas beschadigd raken.
Hoe kunt u zwarte aanslag zoveel mogelijk voorkomen?
Een volledig schone ruit is tijdens ieder gebruik niet altijd te garanderen. Wel zijn er een aantal eenvoudige aandachtspunten waarmee aanslag vaak kan worden beperkt:
- gebruik goed gedroogd (<20% vocht) en geschikt brandhout;
- zorg dat de kachel voldoende op temperatuur kan komen;
- gebruik de luchtregeling volgens de aanwijzingen van de fabrikant;
- houd luchtopeningen in en rondom de kachel vrij;
- controleer regelmatig of de kachel en het rookkanaal schoon zijn;
- laat onderdelen zoals deurafdichtingen controleren wanneer deze versleten lijken.
Bekijk bij twijfel altijd de handleiding van uw houtkachel. De juiste instellingen kunnen namelijk per merk en model verschillen.
Ruit blijft snel zwart worden?
Wordt het glas telkens binnen korte tijd volledig zwart, terwijl de kachel volgens de instructies wordt gebruikt? Dan kan het verstandig zijn om de situatie nader te laten bekijken.
Niet alleen het gebruik van de kachel, maar ook het rookkanaal, de beschikbare luchttoevoer en de afstelling van het toestel kunnen hierbij een rol spelen. Bij Kachels en Haarden Hal kunt u terecht voor advies over houtkachels, rookkanalen en de bijbehorende materialen.